De impact van vuurwerk op ouderen met dementie.

Elk jaar tijdens de jaarwisseling luiden we het nieuwe jaar in met een traditie die velen vreugde brengt….. vuurwerk.
Kleurrijke explosies vullen de lucht en het geknal lijkt een viering van hoop en nieuw begin.

Maar deze vreugdevolle gebeurtenis heeft een donkere keerzijde voor een kwetsbare groep in onze samenleving.
De groep kwetsbare ouderen met dementie die vaak ook de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt.
Voor hen brengt vuurwerk geen feest, maar verwarring, angst en het herbeleven van traumatische ervaringen.

Onze ouderen met dementie hebben vaak moeite om het heden van het verleden te onderscheiden.
Voor velen die de WO II hebben overleefd, kunnen de harde knallen en lichtflitsen van vuurwerk direct herinneringen oproepen aan bombardementen en beschietingen.
Deze associaties kunnen zo sterk zijn dat het lijkt alsof ze opnieuw midden in de chaos en het geweld staan.
Het onverwachte karakter van vuurwerk en de knallen die zonder waarschuwing komen samen met de schok van licht en geluid, kan deze emoties nog verder versterken.

Veel ouderen begrijpen niet waar de geluiden vandaan komen of waarom dit gebeurt.
Dit kan leiden tot paniekaanvallen, slapeloosheid en zelfs agressie als reactie op de overweldigende prikkels.
Hoewel vuurwerk voor velen een traditie is, rest ons wel de vraag wat de tol is die mens en dier hiervoor moeten betalen? Het is belangrijk om empathie te tonen voor kwetsbare groepen in onze samenleving.

Oplossingen zoals vuurwerkvrije zones of een verbod op consumentenvuurwerk kunnen een grote stap zijn om de negatieve impact te verminderen. Professionele vuurwerkshows op vooraf aangekondigde tijden en locaties bieden een alternatief dat minder verstorend is voor mensen met trauma’s en kwetsbare geestelijke gezondheid.
Even los van alle ernstige ongelukken en trauma’s (ook voor vele dieren) die er elk jaar plaatsvinden door het afsteken van vuurwerk, is het tijd volgens mij tijd om ons af te vragen of dit het allemaal waard is er of we geen mooiere en veiligere alternatieven kunnen bedenken.
Laten we een samenleving zijn die niet alleen viert, maar ook zorg draagt voor haar meest kwetsbaren. Door aanpassingen te maken, kunnen we de jaarwisseling een moment van vreugde maken voor iedereen, zonder onnodig lijden te veroorzaken.

Hopelijk is er tijdens de jaarwisseling 2026 en 2027 geen vuurwerk meer en houden alle mensen zich aan de dan geldende regels.

Bijdrage Liz Berkensteijn Timmermans