Ontwikkeling nieuw alzheimermedicijn: hoogleraar is hoopvol
Farmaceutisch bedrijf Lilly maakt stappen in de ontwikkeling van een nieuw alzheimermedicijn. De resultaten van het onderzoek zijn volgens hoogleraar Wiesje van der Flier veelbelovend, maar andere Nederlandse experts zijn nog voorzichtig in hun conclusies.
Vertraagd ziekteproces
Een nieuw medicijn genaamd Donanemab tegen – het beginstadium van – alzheimer werkt, zo laten de resultaten van het onderzoek zien dat de farmaceut deze week heeft gepubliceerd. Dit is veelbelovend, zegt hoogleraar Wiesje van der Flier van het Alzheimercentrum van Amsterdam UMC. “Het medicijn gaat de hersenschade tegen en vertraagt het ziekteproces, dat is hoopvol. De resultaten zijn ook consistent met de resultaten van een vergelijkbaar medicijn die eind vorig jaar gepubliceerd werden. Dat geeft vertrouwen.”
Alzheimer Nederland is daar wat voorzichtiger in, zij zeggen hierover: de resultaten van het middel volgen op een serie soortgelijke medicijnen. Donanemab lijkt iets effectiever dan zijn voorgangers, maar laat ook vaker bijwerkingen zien, waarvan sommige zeer ernstig. Andere Nederlandse experts zijn daarom voorzichtig in hun conclusies.
Lees ook: Onderzoek: afwijkende manier van lopen kan wijzen op ziekte van Alzheimer
Positieve trend
De resultaten van Donanemab en eerder ook Lecanemab en Aducanumab maken deel uit van een positieve trend in het alzheimeronderzoek. Het lijkt onderzoekers te lukken om invloed uit te oefenen op het ziekteproces van de ziekte van Alzheimer. Alzheimer Nederland vindt deze trend hoopvol, maar het blijven vooral wetenschappelijke doorbraken.
Voor de patiënten en hun naasten is er nog een lange weg te gaan in het stoppen en uiteindelijk genezen van de ziekte van Alzheimer. Daarnaast zijn er nog veel andere vormen van dementie waar dit medicijn niks voor kan betekenen.
Nederlandse markt
Er zit veel tijd tussen deze bekendmaking en het eventueel beschikbaar komen van het medicijn voor de Nederlandse patiënt, laat Alzheimer Nederland weten. Pas na beoordelingen van de Europe Medicijnautoriteit en de Nederlandse Zorgautoriteit, kan het middel in Nederland op de markt komen en in aanmerking komen voor vergoeding. Dat is een proces dat gemiddeld anderhalf jaar in beslag neemt. Het is ook afhankelijk van wanneer producent Lilly het middel voor beoordeling gaat indienen en de prijs die ze voor het middel gaan vragen.
Risico’s
Voor die goedkeuring wegen belangrijke aspecten mee. Zo zitten er risico’s verbonden aan het medicijn, dat toegediend wordt met een infuus: tijdens het onderzoek kregen veel patiënten bijwerkingen zoals zwellingen in het brein of kleine microbloedingen en deze lijken vaker voor te komen dan bij de eerdere middelen Aducanumab en Lecanumab. In de meeste gevallen merkten patiënten weinig van de bijwerkingen en waren deze alleen zichtbaar op hersenscans. Zo’n 1 op de 15 patiënten had echter lichte en tijdelijke klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid of misselijkheid. Ernstige bijwerkingen kwamen echter ook voor. Ongeveer 1 op de 60 deelnemers kreeg een ernstige hersenbloeding. Drie deelnemers aan het onderzoek overleden waarschijnlijk als gevolg van de behandeling.
“De positieve en negatieve aspecten moeten tegen elkaar afgewogen worden”, zegt Van der Flier. Bovendien is de behandeling met het medicijn intensief en het middel is duur.
Alleen in vroeg stadium
Het medicijn moet in een vroeg stadium van de ziekte ingezet worden. “De hersenschade van alzheimer ontstaat in een periode van twintig of dertig jaar. Wanneer er daadwerkelijk sprake is van dementie ben je al laat”, legt Van der Flier uit. Het gaat daarom om een relatief kleine groep patiënten die precies in het juiste stadium zitten voor het gebruik van dit middel.
Hoogleraar heeft goede hoop
Al met al duurt het nog wel even voordat alzheimer de wereld uit is, zegt Van der Flier. “Maar dit medicijn is wel een belangrijke stap.” Ondertussen lopen er nog veel andere onderzoeken naar medicijnen tegen vormen van dementie. “Zo wordt het uiteindelijk misschien mogelijk om vele verschillende vormen van hersenschade tegen te gaan”, hoopt de Amsterdamse hoogleraar.
