Onderzoeker: “Verhuizing naar verpleeghuis bij dementie kan beter”

De verhuizing van mensen met dementie naar een verpleeghuis is vaak een emotionele en onzekere periode. Onderzoeker Lindsay Groenvynck volgde ouderen, mantelzorgers en zorgverleners rondom het verhuisproces. En geeft tips om dit proces voor alle betrokkenen te verbeteren.

Tijdens haar promotieonderzoek aan Universiteit Maastricht en de Katholieke Universiteit Leuven onderzocht Groenvynck het verhuisproces van mensen met dementie naar een verpleeghuis. Van de inschrijving op de wachtlijst tot maanden na de verhuizing. Hiervoor volgde ze ouderen, mantelzorgers en zorgverleners tijdens deze periode.  

Behouden van hobby’s
Thuiswonende mensen met dementie hebben volgens Groenvynck vaak duidelijke ideeën over hoe hun zorg er in de toekomst uit moet zien. Uit de interviews die zij afnam bij mensen met dementie kwamen drie punten naar voren: het behoud van identiteit, autonomie en sociale contacten. “Mensen behouden graag hun hobby’s, zodat ze zichzelf blijven voelen. Ze willen zoveel mogelijk zelf blijven doen en beslissen. En verhuizen het liefst in de eigen buurt, zodat vrienden en familie dichtbij wonen.”

Constante tweestrijd
Mantelzorgers ervaren tijdens het verhuisproces voortdurend een tweestrijd, zo blijkt uit het onderzoek van Groenvynck. Ze hebben te maken met zowel positieve als negatieve emoties. “Ze ervaren vaak stress van de zorgtaken – soms met een burn-out tot gevolg – en zijn blij dat zorgprofessionals de zorg overnemen. Tegelijkertijd hebben mantelzorgers het gevoel dat ze hun naaste in de steek laten.” Ook wensen mantelzorgers achteraf dat ze eerder waren begonnen met het verhuisproces. Terwijl ze daar toen nog niets van moesten weten.

Hulp van casemanager
De casemanager dementie kan volgens Groenvynck helpen om het verhuisproces op tijd te starten. Deze zorgverleners zijn gespecialiseerd in het begeleiden van mensen met dementie en hun naasten, en kunnen ervoor zorgen dat toekomstige zorg aansluit bij de behoeften. “Ook adviseert de casemanager mensen vaak om zich alvast in te schrijven op een wachtlijst. Omdat iemand in korte tijd kan verslechteren.” Wel is het belangrijk dat een casemanager eerst een band opbouwt met de persoon met dementie en de mantelzorger. “Anders kan het gevoel ontstaan ‘dat ze iemand willen meenemen.’ Daarom is het verstandig om op tijd een casemanager te zoeken.”

Eén gesprek niet voldoende
Het gebeurt volgens Groenvynck nog regelmatig dat mensen maar één keer gaan kijken in een verpleeghuis voor de verhuizing. “Het is veel prettiger om een aantal keer koffie te drinken of mee te doen met een activiteit. Zo kunnen mensen vertrouwd raken, en al wat bewoners leren kennen.” Dat maakt de overgang geleidelijk. Daarnaast geeft ze als tip om de persoon met dementie zoveel mogelijk te betrekken bij het proces. “Ga op tijd met elkaar in gesprek en blijf vragen stellen. Wat vind jij goede zorg? Wat doe je graag? Je kunt een verhuizing niet goed regelen op basis van één gesprek.”

Betrekken bij verhuizing naar verpleeghuis
Je kunt je naaste bij de verhuizing betrekken door één doos zelf in te laten pakken. Met de meest dierbare spullen bijvoorbeeld. Zet samen de naam van je naaste op deze doos.

Bij vertrouwd iemand logeren
De daadwerkelijke verhuizing is meestal te aangrijpend of verwarrend. Misschien kan je naaste met dementie de nacht voor de verhuizing bij een vertrouwd iemand logeren. Misschien kan iemand op de dag zelf je naaste een dagje meenemen. Of je verhuist op een dag dat je naaste naar de dagopvang gaat. Kijk wat in jouw situatie het beste past.

Dagbesteding in hetzelfde verpleeghuis
Is de dagbesteding in hetzelfde verpleeghuis? Dan kun je op de dag van de verhuizing je naaste naar de nieuwe kamer brengen. Let op: dit werkt niet bij iedereen, maar bij sommige mensen met dementie kan zo’n spontane manier goed werken.

Woonplek inrichten als oude vertrouwde plek
Misschien is het mogelijk om de nieuwe woonplek te laten lijken op de oude vertrouwde plek. Het vitrinekastje precies zo inrichten als thuis bijvoorbeeld. Dit helpt de situatie te accepteren.

Verhuizing doorgeven
Vraag voor de zekerheid of jullie zelf de verhuizing moeten doorgeven aan de gemeente. Of dat de zorginstelling dit regelt. Wil je dat de post van je naaste met dementie naar jou of een ander postadres wordt gestuurd? Geef dit dan meteen bij de verhuizing aan. Het verpleeghuis kan het postadres dan doorgeven bij het melden van de adreswijziging. De gemeente plaatst een aantekening bij de persoonsgegevens van je naaste. Regelt het verpleeghuis de adreswijziging niet? Dan kun je dit zelf bij het gemeenteloket aangeven.

Postadres wijzigen
Bij sommige organisaties moet je zelf het postadres van je naaste wijzigen. Bijvoorbeeld bij de bank, het waterschap en het energiebedrijf. Het CAK is belangrijk en de lidmaatschappen van je naaste. Bel of mail de organisatie om het postadres van je naaste te wijzigen. Soms zal je hiervoor een machtiging nodig hebben.

Rol van de familie
Wat verwacht het verpleeghuis van jou? Willen ze graag dat je af en toe meedoet aan een activiteit? Hoe wordt in het verpleeghuis gedacht over de rol van de familie? Vraag het.

Verzekering
Welke verzekering krijgt je naaste en welke kosten zijn daarmee gedekt? Misschien heeft het verpleeghuis een eigen aansprakelijkheidsverzekering (AVP). Deze verzekering kun je aanspreken als je naaste een ongeluk veroorzaakt of onbedoeld iets stuk maakt. Je naaste heeft een eigen zorgverzekering nodig voor bijvoorbeeld een opname in het ziekenhuis. Is fysiotherapie nodig die het verpleeghuis biedt? Vraag dan na of je naaste hiervoor een aanvullende zorgverzekering nodig heeft. Vaak is een aanvullende verzekering niet meer nodig.

Specialist ouderengeneeskunde
Vrijwel overal neemt na de verhuizing de specialist ouderengeneeskunde de zorg over van de huisarts. Maar in sommige verpleeghuizen mag je naaste de eigen huisarts behouden. Informeer daarom altijd wie na de opname de medische verantwoordelijkheid draagt.

Privacy
Vraag gerust naar de mogelijkheden voor privacy. Kun je als partner een nachtje logeren? Zo ja, kan dat dan in een tweepersoonsbed of duobed? In steeds meer verpleeghuizen kan dit, maar soms kan logeren alleen in een apart bed.

Alleenstaanden AOW
Ben je de partner en woonden jullie samen? Financieel kun je voor jullie beiden een alleenstaanden AOW aanvragen. Omdat je niet meer samenwoont. Maar reken goed uit of dat voordelig is of juist niet.

Bron; Dementie.nl